Granada

​ Francisco A. De Icaza'nın ''Ona sadaka verin bayan Bu dünyada Granada'da kör olmak kadar Kötü bir felaket yoktur.''

dizelerinde dediği gibi büyülü, güzel bir şehir Granada. Diğer Endülüs şehirlerinde olduğu gibi Doğu ve Batı'nın, Müslüman-Arap ve Hıristiyan-İspanyol kültürünün içiçe geçtiği bir yer.

İspanya'nın Endülüs Bölgesinde, Sacromonte, Albaicin ve Elhamra tepeleri üzerine kurulmuş Granada. Sevilla'nın 1/3'i büyüklüğünde ve nüfus 240 bin civarında. İspanya'nın 4. büyük üniversitesi olan Granada Üniversitesi nedeniyle, öğrenci şehri aynı zamanda.

Kısa Tarih,

Kuzey Afrika'dan 711 yılında İber Yarımadasına geçen Müslümanlar, 1492'de Hıristiyanların Granada'yı ele geçirmelerine kadar yaklaşık 8 yüzyıl hüküm sürerler. Kastilya Krallığının güçlenmesi, 1100 yılında Toledo'nun Hıristiyanların eline geçmesi ve Leon, Kastilya, Navarra ve Aragon Krallıklarının birleşmeleri, Endülüs Müslümanları için sonun başlangıcı olur. 3. Fernando, 1236'da Cordoba, 1248'de de Sevilla'yı ele geçirir. Granada ise 2 yüzyıl daha Müslümanların elinde kalır ve İspanya'daki Müslüman uygarlığın merkezi olur. 1479'da Aragon Kralı Fernando ile Kastilya Kraliçesi Isabel evlenir. Granada'da, 1238'de tahta çıkan son Müslüman hanedan olan Nasıriler diğer adıyla Beni Ahmerler, birleşen krallıkların gücü karşısında daha fazla dayanamaz. 1492'de Granada, İspanyolların Boabdil olarak adlandırdığı Ebu Abdullah tarafından Kral Fernando'ya teslim edilir. Öyle ki, Granada'yı terk ederken, Elhamra'ya bakıp ağlayan Ebu Abdullah'a, annesi Ayşe Sultan'ın ''Ağla alçak ağla, erkek gibi savunamadığın mülkün için kadınlar gibi ağla.'' dediği rivayet edilir.

Bu kısa tarih bilgisinden sonra gezimize dönebiliriz artık.

Granada'ya, Sevilla'dan 3,5 saatlik bir yolculuktan sonra ulaştık. Yolculuğumuzu trenle yapmayı planlamıştık ancak gittiğimiz dönemde, tren yollarındaki bakım ve onarım çalışmaları nedeniyle trenden sonra bir otobüs aktarması yapmamız gerekti. Fakat bu aktarmayı tamamen İspanyol demir yolları (www.renfe.com.en) organize ettiği için hiç bir aksama ile karşılaşmadık. Granada da küçük bir şehir olduğu için istasyondan şehir merkezine yürüyerek yarım saatte ulaşmak mümkün. Valizlerle yürümek zor olduğu için biz taksiyi tercih ettik (10 euro). Sabah 6,5 'da başlayan tren yolculuğu bizi biraz yorsa da, Granada'yı özellikle de Elhamra Sarayını gezmek için çok heyecanlıydık.

ELHAMRA SARAYI

Ama Elhamra Sarayını ziyaret edebilmek çok kolay bir iş değil. Çünkü hergün belirli sayıda ziyaretçi bu şansa sahip. Gittiğimde kuyruğa girip, bilet alırım diyerek işi şansa bırakırsanız, kapıdan geri dönme olasılığınız çok fazla. Bu nedenle sarayı ziyaret edeceğiniz gün ve saati önceden rezerve etmek gerekiyor. Sadece rezervasyon yapılan gün ve biletinizde yazan saatler arasında saraya girebilirsiniz. Dolayısıyla, Elhamra biletinizi önceden internetten almakda fayda var. Hatta seyahatinizden on onbeş gün önce. ( www.alhambradegranada.org/en/) Saray gezinizden önce, aldığınız bilet çıktısı, ödediğiniz kredi kartı ve kimliğinizle Entrance Pavillon'dan biletinizi alabilirsiniz. Buradaki önemli nokta, biletinizin üzerinde yazan saat Nasrid Palace girişi için olup, mutlaka o saatten önce orada olmak gerekmekte. Geç kalırsanız biletiniz yanar.

Elhamra Sarayı'na şehirden ulaşım,

• Plaza Nueva'dan Elhamra yürüyerek 40-45 dakika, veya Cuesta de Gomerez üzerinden 20 dakikalık bir yürüyüşle gidilebilir. Ancak saray içinde yorulacağınızı unutmayın.
• Plaza Isabel la Catolica'dan kalkan C3 otobüsü ile gidilebilir. Bilet şöförden temin edilebilir.
• Plaza Nueva'dan her 10 dakikada bir kalkan servislerle (30-32 numara) çıkılabilir.
• Ya da taksi ile. Şehir küçük, mesafeler yakın, bir de birkaç kişiyseniz taksi çok uygun.

Ve nihayet Elhamra Sarayı'nı gezmeye başlayabiliriz.

Endülüs'teki son Müslüman hanedan Nasırilerin başkenti Granada. Granada'nın en önemli hazinesi de Sierra Nevada Dağı eteklerindeki Elhamra Sarayı, dünyada cenneti temsil edecek şekilde tasarlanmış. Yahya Kemal Beyatlı'nın yazdığı gibi, ​ ... Elhamra'ya basit bir dış kapıdan giriliyor. Girerken hârikulâde bir mekân içine girileceğinin farkına bile varılmıyor. Girdikten sonra bir alemden başka bir aleme geçmiş, sanki bir rüyanın ortasına düşmüş gibi gözlerimi kapadım ve açtım, öylesine bir hayret içindeydim. Bu şaşkınlık daireden daireye geçtikçe arttı.

Sarayları, havuzları, bahçeleri, çeşmeleriyle farklı bir dünyaya götürüyor, insanı. Sanki Avrupa'da bir şehirde gezmiyoruz, 1001 Gece Masalları'ndayız.

Granada'da 1238 yılında son Müslüman hanedan Nasıriler tahta çıkar ve Nasırileri kuran 1. Muhammed döneminde (1238) Elhamra Sarayı'nın temeli atılır. 1. Yusuf ve 5. Muhammed tarafından yaptırılan ilavelerle genişletilir. Elhamra'nın yapımı devam ederken, Cordoba ve Sevilla (1236 ve 1248) Kastilyalıların eline geçer. Granada'nın 1492 yılında düşmesinden sonra, 5. Carlos döneminde, Carlos kendi sarayının yapımı için Elhamra'nın bir kısmını yıktırır.

Elhamra Sarayı, 1984 yılında Unesco Dünya Kültür Mirası listesine alınmış. Saray, yapımında kullanılan kırmızı kil nedeniyle, kızıl saray anlamındaki Al Hambra adını almış.

Elhamra 4 bölümden oluşmakta: *Alcazaba *Nasrid Palace *Partal *Generalife

ALCAZABA, Arapça'dan geçmiş bir kelime olup, şehri çevreleyen kalelere denilmekte. Elhamra Alcazaba'sının tarihi 9. yüzyıla dayanmakta ve sarayın en eski bölümü. ​

Alcazaba'dan görülen Albaicin manzarası

5. Carlos'un Sarayı

​NASRID PALACE, farklı periyotlarda yapılmış 3 bölümden oluşmakta.

• MEXUAR PALACE, 1362-1391 yılları arasında Sultan 1. İsmail ve 5. Muhammed'in ilaveler yaptırdığı saray. Burası vezirlerin ve şuranın toplandığı, aynı zamanda sultanla görüşmek isteyenlerin bekletildiği ön giriş salonu. Sarayın idari bölümlerinin yer aldığı bu yerden Mağribi Mahallesi Albaicin manzarası görülebilir. Ortasında küçük bir havuz bulunan iç avluda, kapıların yanları ve üstlerinde ''Allah'tan başka galip yoktur'' yazısı yer alır. Halkı 1. Muhammed'i galip diye karşılayınca, O'da sarayın her yerine ''Allah'tan başka galip yoktur'' yazdırır.

​

• COMARES PALACE, 1. Yusuf (1333-1354) ve 5. Muhammed (1362-1391) döneminde yapılmış. Bu bölümdeki avluya, havuzun iki yanındaki mersin ağaçlarından dolayı Mersinli Avlu (Patio de las Arrayanes) deniliyor. 1. Yusuf'un özel yaşam alanı olan avludaki havuzun etrafında dinlenme odaları bulunur. Muhteşem Taht Odasının ya da diğer adıyla Elçiler Odası'nın (Salon des Ambajadores) mukarnas işçilikli ahşap tavanı 7 kat gökyüzünü simgeler. 8000 parça sedir ahşabından içiçe geçmiş yıldız süslemelerden oluşmuş. En tepe bölüm Allah'ın katını temsil etmekte ve onun altına denk gelen yere kimsenin geçmesine izin verilmiyor. ​

• PALACE OF THE LION, Aslanlı Avlu (Patio de los Leones) 5. Muhammed tarafından Granada'nın yıldızının en parlak olduğu dönemde (1362-1391) yaptırılmış. Avlu 124 ince sütunla çevrili ve avlunun ortasında da 12 aslan heykelinin çevrelediği bir çeşme var. Bu avluyu çevreleyen odaların süslemeleri özellikle de tavan işlemeleri adeta dantel inceliğinde. İbn-i Sarrac Salonu (Sala de Abbencarrajes), İbn-i Sarrac Ailesi yönetimi ele geçirmesi için babası Sultan Ebu Hasan Ali 'ye karşı küçük yaştaki oğlu Ebu Abdullah (Boabdil)'i destekler. Söylentiye göre Sultan Ebu Hasan Ali vatan haini olarak gördüğü aile üyelerini bu salonda öldürtmüştür. Salonun ortasındaki havuzda görünmekte olan lekeler o zamandan kalan ve çıkmayan kan lekeleridir. Duvarların çok renkli çinileri ve beşgen tavan süslemeleri gözalıcıdır. Krallar Salonu (Sala de los Reyes)'nun deriden yapılmış tavan süslemelerinde, Nasri Sultanlığı'nın 10 sultanı resmedilmiş. İki Kızkardeşler Salonu (Sala de Dos Hermanas), Aslanlı Avluda yer alan bu oda, adını zeminindeki iki mermer daireden almış. Tavanı bal peteği formunda 5000 hücreden oluşmuş, Mocarabes tekniği ile süslenmiş. İki Kızkardeşler Salonu'ndan hamam bölümüne ve oradan da 1520 yılında Kral V. Carlos için yapılan odaların olduğu bölüme gidilir. Burası 19. yüzyılda Amerikalı yazar ve tarihçi Washington Irving tarafından da kullanılmıştır. En son olarak, Elhamra'nın Sultan 3. Muhammed tarafından 1309'da yaptırılan ve ayakta kalmış en eski sarayı olan Eski Saray (Palacio del Partal)'a ulaşılır.

​

GENERALIFE

Nasri Sultanları'nın Yaz Bahçeleri Generalife ya da diğer adıyla Cennet-ül Arif, yüzlerce ağaçla yeşillendirilmiş, havuzlarla, su akan merdivenlerle, çiçeklerle süslenmiş. 13. yüzyılda otlak, mera olarak kullanılmış, av partileri düzenlenmiş olan Generalife teraslar üzerine kurulmuş. Aşağı bahçeler, Generalife Palace ve Yukarı bahçelerden oluşur.

​ Yazlık Saray

Birbirleriyle bağlantılı avlular, salonlar, odalar, fıskiyeli havuzlar ve bahçeleriyle bir masal dünyası El Hamra Sarayı.

ALBAICIN - SACROMONTE

Nasri Sultanlığı döneminde ve daha öncesinde, Müslümanların yaşadığı bu bölge, beyaz badanalı evleriyle Endülüs mimarisinin izlerini taşımakta. Albaicin'in dik sokaklarının çoğunun adı, yokuş demek olan Cuesta kelimesiyle başlıyor. PLAZA DE SAN NICOLAS ise Albaicin'in kalbi olan meydan. Buradaki seyir terasından (Mirador San Nicolas) Elhamra'ya bakmaksa ayrı bir keyif. Meydanın hemen altındaki teteria'da naneli çay içerek yorgunluğunuzu atabilirsiniz. Ancak bu bölgede yaşadığımız hırsızlık olayından bahsetmekte de fayda var diye düşünüyorum. Bu nedenle çantalara dikkat!!!

Albaicin'in ilerisinde çoğunluğunu çingene nüfusun oluşturduğu Sacromonte bulunuyor. Flamenko'nun doğduğu yer olarak kabul edilen Sacromonte'de bir zamanlar çingenelerin yaşadığı kayadan yontulma (cuevas) evlerde, şimdi turistik flamenko şovlar yapılmakta.

​

Mirador San Nicolas'dan El Hamra manzarası

GRANADA KATEDRALİ

16. yüzyılda inşa edilmiş olan Granada Katedrali, Gran Via Bulvarı üzerindedir. Nasri Sultanlığı döneminde Ulu Cami (Camii El Kebir) olarak bilinen caminin yerine yapılmıştır. Katedralin içindeki Kraliyet Şapeli'nde (Capilla Real) Kastilyalı Isabel'in, Aragonlu Fernando'nun, kızları Juana'yla, damatlarının lahitleri vardır. Şapelin girişindeki büyük tabloda, son Granada Sultanı Boabdil'in şehrin anahtarlarını Kraliçe Isabel ve Kral Fernando'ya teslim sahnesi canlandırılmış. ​

Capilla Real

ALCAICERIE olarak adlandırılmış olan, Katedralin yan tarafındaki küçük binalar ise zamanında ulu cami etrafına yapılmış çarşının dükkanları.

​

Gran Via üzerindeki Kristof Kolomb heykeli. Kristof Kolomb saygıyla eğilerek Kastilyalı Isabel'den Yeni Dünya için yola çıkış belgesini almakta. Kolomb, Isabel'i seyahati için Elhamra'da ikna etmiş ve bu seyahat, Isabel tarafından Elhamra'da ele geçirilen hazine ile finanse edilmiş.

Sevilla, Cordoba ve Granada ile Endülüs seyahatimiz tamamladık. Uzun bir tren yolculuğundan sonra Madrid'de görüşmek üzere...

Yüz atlı yas içinde, Nereye giderler, Portakal bahçesinin göğü boyunca, Ne Cordoba'ya varacaklar, Ne Sevilla'ya. Ne de hep denize hasret Granada'ya. Uykulu atları taşıyacak onları, Türkünün titrediği bir haçlar labirentine Yedi mıhlı acılarıyla Endülüslü yüz atlı, Nereye gider böyle portakal bahçesinden.

Federico Garcia Lorca - Yolculuk